Weerbaarheidstrainingen bij Abrona: “Je hoeft niet groot en sterk te zijn om in de intensieve zorg te werken”

25 juni 2026

Een collega trekt voorzichtig aan het shirt van een ander. Verderop staat iemand ademhalingsoefeningen te doen. Op de mat wordt geoefend met houding, spanning en contact. Wie binnenloopt, verwacht misschien een cursus zelfverdediging. Maar de weerbaarheidstrainingen van Abrona blijken over iets heel anders te gaan.

Samen met collega Robbert behoort Cecile tot de eerste groep medewerkers die een intensief train-de-trainer-traject volgde. Inmiddels geven zij zelf trainingen aan collega’s door de hele organisatie. Een rol die hen niet alleen als trainer heeft veranderd, maar ook als mens.

Een andere kijk op weerbaarheid

De weerbaarheidstrainingen zijn enkele jaren geleden ontstaan vanuit een gezamenlijke wens van Abrona en Reinaerde. Beide organisaties werken volgens Triple C en merkten dat de trainingen die zij gebruikten niet volledig aansloten bij die visie. “We wilden dat mensen overal dezelfde taal spreken”, vertelt Lianne, adviseur Leren en Ontwikkelen, die betrokken was bij de ontwikkeling van het programma. “Dat betekent dat je niet alleen kijkt naar wat er gebeurt, maar vooral naar waarom iets gebeurt.”

Daarom staat in de trainingen niet het ingrijpen centraal, maar het voorkomen van escalatie. Het bekende ijsbergmodel uit Triple C speelt daarin een belangrijke rol. Gedrag is zichtbaar boven water, maar daaronder liggen vaak gevoelens van stress, angst, onbegrip of onzekerheid. Diezelfde blik richten deelnemers tijdens de training ook op zichzelf. Want hoe reageer je eigenlijk wanneer een situatie spannend wordt? Wat doet stress met jou? En hoe beïnvloedt dat het contact met de cliënt?

Hoe zekerder jij bent, hoe beter je kunt blijven zien wat de cliënt eigenlijk probeert te vertellen.

Solliciteren op iets wat nog niet bestond

Voor Cecile en Robbert begon het avontuur met een sollicitatieprocedure. En dat was niet zomaar een gesprek. Na een eerste selectie volgde een pitch voor collega’s, trainers en vertegenwoordigers van de deelnemende organisaties. “Niemand wist eigenlijk precies waar we aan begonnen”, vertelt Robbert lachend. “We wisten dat het over weerbaarheid ging, maar hoe het traject eruit zou zien, wist niemand.”

Toch sprak het hem direct aan. Na jaren werken met cliënten met moeilijk verstaanbaar gedrag, zag hij een kans om iets blijvends neer te zetten binnen Abrona. “Ik dacht: als ik later terugkijk op mijn loopbaan, dan heb ik niet alleen op groepen gewerkt, maar ook organisatiebreed iets kunnen bijdragen.”

Ook Cecile voelde meteen dat dit bij haar paste. Kort daarvoor was zij gestart op een locatie voor cliënten met complexe ondersteuningsvragen. De overstap verraste sommige collega’s. “Er waren mensen die zich afvroegen waarom ik dat wilde. Maar juist die doelgroep vond ik interessant.” Wat haar vooral opviel, was hoe snel gedrag soms centraal kwam te staan. “Ik ben gewend om naast cliënten te gaan staan, contact te maken en een relatie op te bouwen. Toen ik hoorde over deze training dacht ik meteen: dit wil ik. Hier kan ik echt iets betekenen.”

(lees verder onder de foto’s)

Veel meer dan een training

Wat beide trainers niet hadden verwacht, was hoeveel impact het traject op henzelf zou hebben. Natuurlijk leerden ze technieken. Natuurlijk leerden ze hoe je een training geeft. Maar minstens zo belangrijk bleek de persoonlijke ontwikkeling. “Je gaat echt onderzoeken waarom je reageert zoals je reageert”, vertelt Robbert. “Waarom neem je bepaalde standpunten in? Waarom schiet je soms ergens direct bovenop?” Voor hem was dat confronterend én waardevol. “Ik ben behoorlijk perfectionistisch. Tijdens de opleiding werd ik regelmatig uitgedaagd om dingen los te laten. Dat vond ik soms lastig, maar ik heb er enorm veel van geleerd.”

Ook Cecile ontdekte nieuwe kanten van zichzelf. “Ik hoor van collega’s dat ik rustiger ben geworden. Vroeger dook ik overal bovenop. Nu denk ik vaker eerst: wat gebeurt hier eigenlijk? Dat inzicht heb ik echt tijdens dit traject gekregen.”

Naast de cliënt staan

De visie achter de training komt sterk terug in hoe Cecile en Robbert zelf werken. Cecile geeft een voorbeeld. “Als een cliënt zegt dat hij me wil slaan, kan ik daartegenin gaan. Maar waarom zou ik? Vaak zie ik vooral iemand die bang is. Dan ga ik liever naast die cliënt staan dan er tegenover.”

Dat is volgens haar precies waar weerbaarheid over gaat. “Niet over winnen. Niet over controle. Maar over begrijpen wat iemand nodig heeft.” Juist doordat begeleiders steviger in hun schoenen staan, ontstaat er meer ruimte om onder het gedrag te kijken. “Hoe zekerder jij bent, hoe beter je kunt blijven zien wat de cliënt eigenlijk probeert te vertellen.”

Je gaat echt onderzoeken waarom je reageert zoals je reageert. Waarom neem je bepaalde standpunten in? Waarom schiet je soms ergens direct bovenop?

Leren van collega’s die het werk kennen

Een belangrijk verschil met externe trainingen is dat de trainers zelf dagelijks in de praktijk werken. Ze kennen de cliënten, de uitdagingen en de vragen die leven op de werkvloer. “Wij spreken dezelfde taal”, zegt Robbert. “We hoeven niet uit een boekje te vertellen hoe het werkt. Dat merken deelnemers ook. De voorbeelden zijn herkenbaar. Casussen komen rechtstreeks uit de praktijk. En er is ruimte voor alles wat het werk soms ingewikkeld maakt.”

“Het mag ook gewoon pittig zijn”, zegt Cecile. “Dat herkennen collega’s van elkaar. Dat alleen al zorgt vaak voor verbinding.”

Van ongemak naar zelfvertrouwen

Op de trainingsmat gebeurt iets bijzonders. Waar deelnemers aan het begin soms nog wat ongemakkelijk naar elkaar kijken, ontstaat gaandeweg meer vertrouwen. Er wordt geoefend, gelachen en gereflecteerd. “Mensen denken vaak dat ze iets niet kunnen”, vertelt Cecile. “Dan zeggen ze: jij bent groot of sterk, daarom lukt het jou.” Maar dat beeld kantelt snel. “Als ze zelf oefenen, ontdekken ze ineens dat zij het ook kunnen. Dat geeft ontzettend veel zelfvertrouwen.”

En dat zelfvertrouwen heeft effect op de werkvloer. Medewerkers durven vaker nabij te blijven wanneer een situatie spannend wordt. Ze voelen zich zekerder. En daardoor ontstaat meer rust voor zowel begeleider als cliënt.

Een beweging binnen Abrona

Sinds april zijn al meerdere teams getraind en de ambitie is groot. Uiteindelijk krijgt iedere medewerker die contact heeft met cliënten een weerbaarheidstraining. De eerste reacties zijn veelbelovend. Medewerkers waarderen vooral de praktische aanpak en de herkenbaarheid van trainers die zelf in de zorg werken.

Voor Cecile en Robbert zit de grootste opbrengst echter ergens anders. In de momenten waarop collega’s anders naar situaties gaan kijken. Wanneer iemand ontdekt dat weerbaarheid niet draait om sterker zijn dan een ander, maar om stevig genoeg zijn om in verbinding te blijven.