Week van de palliatieve zorg: aandacht voor wat ertoe doet

5 oktober 2026

Bij Abrona wonen volwassenen met een verstandelijke beperking. Veel cliënten worden ouder en hebben steeds vaker te maken met complexe gezondheidsproblemen. Soms komt er een moment waarop genezing niet meer mogelijk is en de zorg zich richt op comfort, kwaliteit van leven en het realiseren van wensen in de laatste levensfase. Dat noemen we palliatieve zorg.

Manon, gedragsdeskundige, Bea, teamleider en Dennis, persoonlijk begeleider met een herinneringsdoosje.

Palliatieve zorg is meer dan zorg in de laatste dagen van iemands leven. Het gaat over aandacht hebben voor wat iemand belangrijk vindt, het verlichten van klachten en het bieden van ondersteuning aan cliënten, verwanten én medewerkers. “Je mag het laatste stukje met iemand meelopen”

Bea, teammanager van de locaties Orionplein en Sterrenberglaan 10, ziet dat palliatieve zorg soms spannend kan zijn voor begeleiders. “Vooral wanneer medewerkers hier nog weinig ervaring mee hebben. Er komt veel op je af en je wilt het graag goed doen. Ik zeg altijd: vertrouw op je gevoel en ga niet over je eigen grenzen heen. Je hoeft het niet alleen te doen. Binnen Abrona werken we samen met de palliatief verpleegkundige, gedragsdeskundigen, artsen en geestelijk verzorgers. Samen kijken we wat een cliënt nodig heeft.” Juist die samenwerking maakt het mogelijk om goede zorg te bieden in een periode die vaak veel emoties oproept.

Leven tot het laatste moment

Persoonlijk begeleider Dennis herinnert zich cliënt Hans, die hoorde dat hij uitgezaaide kanker had. “Hans wilde lange tijd niet praten over de dood. Hij genoot van het leven en bleef doen wat hij belangrijk vond. Hij vierde feestjes, luisterde naar muziek en bleef betrokken bij de mensen om hem heen. Pas in de laatste dagen sprak hij over de hemel en over zijn hond Rex, die daar volgens hem op hem wachtte.”

Voor het team was dit een belangrijk inzicht. “Palliatieve zorg betekent niet dat het alleen over afscheid gaat. Het gaat juist over leven, over kijken naar wat iemand vandaag nodig heeft. Soms is dat een gesprek, soms een wandeling, een kop koffie of muziek luisteren.”

Kleine dingen maken groot verschil

Wanneer iemand achteruitgaat, veranderen de behoeften vaak. Rust, vertrouwde gezichten en een veilige omgeving worden steeds belangrijker. Manon, gedragsdeskundige bij Abrona: “Een hand vasthouden, favoriete muziek opzetten of gewoon aanwezig zijn. Dat zijn vaak de dingen die op zo’n moment het meeste betekenen. Ook wanneer iemand niet veel meer kan zeggen, kun je nog steeds contact maken en nabij zijn.”

Op sommige momenten worden ook vrijwilligers palliatieve zorg ingezet. Zij bieden extra aandacht en ondersteuning, zodat niemand alleen hoeft te zijn.

Aandacht voor de mensen om de cliënt heen

Palliatieve zorg richt zich niet alleen op de cliënt. Ook medebewoners, verwanten en medewerkers hebben ondersteuning nodig. Bewoners hebben recht op informatie die past bij hun begrip en beleving. Daarom zoeken begeleiders altijd naar een manier van communiceren die aansluit bij de persoon. “We vertellen niets wat iemand niet hoeft te weten, maar we houden ook niets achter,” vertelt Bea. “Iedereen heeft recht op duidelijkheid. We zoeken samen naar woorden die iemand begrijpt.”

Zorg die doorgaat na het overlijden

Ook na een overlijden blijft aandacht belangrijk. Een persoonlijk afscheid, herinneringen ophalen en samen stilstaan bij wat iemand heeft betekend helpen bij het verwerken van verlies. Soms gebeurt dat tijdens een herdenkingsmoment, soms heel klein: een foto bekijken, een kaarsje aansteken of samen een kop thee drinken. “Het hoeft niet groots te zijn,” zegt Manon. “Juist de kleine, persoonlijke momenten geven troost en herkenning.”

Samen zorgen voor kwaliteit van leven

Palliatieve zorg gaat uiteindelijk over menswaardige zorg. Over luisteren, nabij zijn en samen kijken naar wat voor iemand belangrijk is. Het vraagt vakmanschap, samenwerking en betrokkenheid. Zoals Bea het verwoordt: “We kunnen het leven niet altijd verlengen, maar we kunnen wel bijdragen aan de kwaliteit ervan. Het is bijzonder dat je in zo’n belangrijke periode naast iemand mag staan. Juist dan maken de kleine dingen het grootste verschil.”

Palliatieve zorg wordt soms gezien als iets complexs, terwijl het in de kern juist gaat over warme, menselijke aandacht. Het is niet alleen iets van artsen of verpleegkundigen, maar van iedereen die om een cliënt heen staat. Een luisterend oor, een geruststellende aanwezigheid of het creëren van een waardevol moment kunnen al een groot verschil maken.

Er is altijd ondersteuning

Voor medewerkers die dit nog niet eerder hebben meegemaakt, kan het spannend zijn. Daarom is het belangrijk om te weten dat ondersteuning altijd beschikbaar is. Samen met collega’s, deskundigen en andere betrokkenen hoef je deze zorg nooit alleen te bieden.

Veel medewerkers ervaren uiteindelijk hoe bijzonder het is om iemand in deze fase van het leven te mogen begeleiden. Juist in de laatste levensfase kun je veel betekenen voor een cliënt en diens naasten. Het is intensief, maar vaak ook waardevol en betekenisvol werk.

Tijdens de Week van de Palliatieve Zorg staan we stil bij alle cliënten, verwanten, vrijwilligers en medewerkers die iedere dag bijdragen aan warme, persoonlijke en waardige zorg in de laatste levensfase. Samen laten we zien dat palliatieve zorg vooral draait om aandacht, nabijheid en er zijn voor elkaar.